Pies w mieście – jak pomóc psu spokojnie funkcjonować wśród miejskich bodźców?

Dla nas miasto jest czymś oczywistym. Samochody przejeżdżające obok, autobusy, rowery, hulajnogi, ludzie, inne psy, hałas, sygnały dźwiękowe, remonty, tłum na chodniku – nauczyliśmy się traktować to wszystko jak element codzienności. Dla psa to jednak zupełnie inny świat. Podczas jednego spaceru może spotkać kilkadziesiąt osób, kilka psów, przejeżdżające samochody, rowerzystę, biegacza, głośny autobus i mnóstwo nowych zapachów. A wszystko to dzieje się często w niewielkiej odległości i w bardzo szybkim tempie. Nic dziwnego, że niektóre psy mają z tym trudność. Mogą ciągnąć na smyczy, szczekać na inne psy, reagować na samochody, unikać ludzi, mocno się pobudzać albo po powrocie do domu długo nie potrafić się wyciszyć. I wtedy łatwo pomyśleć: „Mój pies jest niegrzeczny. Przecież powinien już umieć spokojnie chodzić po mieście.” Tylko czy na pewno o posłuszeństwo tutaj chodzi?

Dlaczego życie w mieście może być trudne dla psa?

Pies podczas spaceru nie tylko „idzie obok człowieka”. Obserwuje otoczenie, odbiera zapachy i dźwięki, analizuje ruch innych osób i zwierząt, podejmuje decyzje i reaguje na to, co dzieje się wokół niego. Miasto dostarcza mu tego naprawdę dużo.

Samochody, autobusy i inne pojazdy

Samochód może pojawić się nagle i przejechać bardzo blisko psa. Autobus jest duży i głośny. Motocykl może gwałtownie przyspieszyć, a rowerzysta przejechać tuż obok. Dla jednego psa będzie to obojętne. Dla innego – bardzo trudne.

Ludzie

W mieście mijamy ludzi niemal cały czas. Niektórzy idą spokojnie. Inni biegną. Ktoś nagle się zatrzymuje. Ktoś przechodzi bardzo blisko. Dziecko podbiega do psa. Ktoś otwiera parasol. Pies może mieć trudność z przewidywaniem takich sytuacji.

Inne psy

Mijanie psa na szerokiej polnej drodze i mijanie go na wąskim chodniku to dwie zupełnie różne sytuacje. W mieście pies często nie ma możliwości odejścia na kilka metrów, zrobienia łuku czy zatrzymania się w spokojnym miejscu. Może więc reagować mocniej, szczególnie jeśli już wcześniej nauczył się, że spotkanie innego psa jest dla niego trudne.

Hałas i ciągły ruch

Miasto właściwie nigdy nie jest całkowicie ciche. Nawet jeśli człowiek przestaje zwracać uwagę na większość dźwięków, pies nadal je odbiera. Do tego dochodzi ruch, zapachy, zmieniające się otoczenie i konieczność ciągłego przetwarzania nowych informacji. To wszystko może być obciążające.

Pies nie musi kochać miasta

To ważne. Jeśli mieszkasz w mieście, prawdopodobnie nie sprawisz, że Twój pies nagle zacznie uwielbiać ruchliwe centrum, tłumy ludzi czy przejazdy autobusów. I wcale nie musi. Nie każdy pies będzie czuł się dobrze w każdych miejskich warunkach. Jeden bez problemu przejdzie przez zatłoczoną ulicę. Inny będzie potrzebował większej przestrzeni. Jeszcze inny najlepiej funkcjonuje na spokojniejszych obrzeżach miasta i źle znosi centrum. Naszym celem nie powinno więc być stworzenie psa, który ignoruje wszystko dookoła. Chodzi raczej o to, żeby pomóc mu spokojniej funkcjonować w świecie, w którym przyszło mu żyć. To ogromna różnica.

Po czym poznać, że psu jest za trudno?

Pies nie zawsze zaczyna od szczekania czy rzucania się na smyczy. Często wcześniej pojawiają się subtelniejsze sygnały. Możesz zauważyć, że pies:

• zaczyna chodzić szybciej,
• mocno napina smycz,
• intensywnie obserwuje otoczenie,
• często się rozgląda,
• odwraca głowę,
• oblizuje się,
• ziewa,
• próbuje odejść,
• przestaje interesować się jedzeniem,
• nie reaguje na znane wcześniej sygnały,
• zaczyna nerwowo węszyć,
• zamiera albo przeciwnie – staje się bardzo pobudzony.

Pojedynczy sygnał nie musi oznaczać problemu. Ale jeśli widzisz, że podczas spacerów Twój pies coraz częściej jest napięty, trudno mu się skupić albo po powrocie długo nie może się uspokoić, warto potraktować to jako informację. Być może miejski spacer jest dla niego po prostu zbyt trudny.

Dlaczego pies w mieście „nie słucha”, chociaż w domu potrafi?

To jeden z najczęstszych problemów, z jakimi spotykają się opiekunowie. W domu pies reaguje na imię. Potrafi przyjść. Potrafi wykonać znaną komendę. A potem wychodzi na ulicę i nagle wygląda tak, jakby zapomniał wszystkiego. Nie musi to oznaczać, że pies jest uparty. Umiejętność wypracowana w spokojnym domu nie oznacza automatycznie, że pies będzie potrafił wykorzystać ją w zupełnie innym środowisku. Wyobraź sobie, że próbujesz nauczyć się czegoś nowego w cichym pokoju. A potem ktoś każe Ci wykonać to samo zadanie na zatłoczonym dworcu, podczas gdy wokół Ciebie rozmawiają ludzie, przejeżdżają pociągi, ktoś Cię szturcha i co chwilę coś się dzieje. Nadal wiesz, jak wykonać zadanie. Ale dużo trudniej jest Ci się skoncentrować. Z psem może być podobnie. Dlatego zamiast pytać: „Dlaczego on mnie nie słucha?” warto czasem zapytać: „Czy w tej sytuacji mój pies jest jeszcze w stanie skorzystać z tego, czego się nauczył?”

Pies szczeka na psy, ludzi albo samochody – co może być przyczyną?

To, że dwa psy szczekają, nie oznacza, że czują dokładnie to samo. Jeden może się bać. Drugi może być bardzo podekscytowany. Trzeci może być sfrustrowany tym, że nie może podejść. Jeszcze inny może próbować zwiększyć dystans. Dlatego samo zachowanie nie mówi nam wszystkiego. Jeżeli pies szczeka na innego psa, możemy oczywiście próbować zatrzymać szczekanie. Ale warto pójść krok dalej: Dlaczego ten pies w ogóle potrzebuje szczekać? Co dzieje się chwilę wcześniej? W jakiej odległości znajduje się drugi pies? Czy pies ma możliwość odejścia? Czy wcześniej pojawiały się sygnały napięcia? Czy problem występuje zawsze, czy tylko w określonych miejscach? Dopiero kiedy zaczniemy patrzeć na całą sytuację, możemy sensownie pomóc psu.

Dystans to nie porażka

Jeżeli Twój pies źle reaguje na inne psy, zwiększenie odległości nie oznacza, że przegrywasz z problemem. Wręcz przeciwnie. Dystans może być jednym z najważniejszych narzędzi pomagających psu poradzić sobie z trudną sytuacją. Czasem wystarczy:

• przejść na drugą stronę ulicy,
• zejść na szerszy fragment chodnika,
• zatrzymać się i poczekać,
• wybrać inną trasę,
• zrobić kilka kroków w tył,
• pozwolić psu spokojnie obserwować z większej odległości.

Nie musisz udowadniać, że Twój pies „da radę” przejść pół metra od bodźca. Jeśli potrzebuje pięciu metrów – pięć metrów może być właśnie tym, czego potrzebuje.

Czy trzeba zabierać psa wszędzie, żeby go socjalizować?

Niekoniecznie. Socjalizacja nie powinna polegać na zasadzie: „Pokażmy psu wszystko, a wtedy się przyzwyczai.” Bo samo wystawianie psa na kolejne bodźce nie gwarantuje, że nauczy się je spokojnie znosić. Jeżeli pies boi się ruchliwej ulicy, a my codziennie zabieramy go w najbardziej zatłoczone miejsce w mieście, może nie dojść do wniosku:

„Super, już się tego nauczyłem.”

Może nauczyć się czegoś zupełnie innego:

„Miasto jest miejscem, w którym cały czas dzieją się trudne rzeczy.”

Dlatego ważne jest nie tylko co pies poznaje, ale również w jakich warunkach tego doświadcza. Czasem najlepszą drogą jest stopniowe zwiększanie trudności. Czasem – zmiana trasy. Czasem – większy dystans. A czasem po prostu rezygnacja z danego miejsca, jeśli nie jest ono psu do niczego potrzebne.

Spokojny spacer nie musi być idealnym spacerem

Możemy łatwo wpaść w pułapkę myślenia, że dobry pies powinien podczas spaceru:

• iść przy nodze,
• nie ciągnąć,
• nie zatrzymywać się,
• nie wąchać za długo,
• nie interesować się ludźmi,
• nie reagować na psy,
• cały czas patrzeć na opiekuna.

Tylko czy wtedy naprawdę patrzymy na potrzeby psa? Spacer to nie egzamin z posłuszeństwa. Dla psa jest również okazją do ruchu, eksploracji, węszenia, obserwowania otoczenia i podejmowania własnych decyzji. Oczywiście warto uczyć psa zachowań, które pomagają Wam bezpiecznie funkcjonować w przestrzeni publicznej. Ale spokojny spacer nie musi oznaczać spaceru, podczas którego pies przez godzinę wykonuje polecenia. Czasem spokojny spacer to taki, podczas którego pies może zwolnić, powęszyć i po prostu być psem.

Pies potrzebuje nie tylko radzić sobie z miastem

To jedna z rzeczy, o których często zapominamy. Jeśli pies mieszka w mieście, możemy dużo czasu poświęcać na naukę funkcjonowania wśród miejskich bodźców. Ale jeśli całe jego życie składa się właśnie z tych bodźców, może brakować mu przestrzeni na odpoczynek. Dlatego warto szukać miejsc, w których pies może:

• swobodniej eksplorować,
• węszyć,
• zwolnić,
• obserwować otoczenie bez ciągłego ruchu wokół,
• odpocząć od miejskiego hałasu,
• zregenerować się.

To nie jest uciekanie od problemu. To równoważenie środowiska, w którym żyje pies. Nie chcemy przecież uczyć go tylko tego, jak „wytrzymać” miasto. Chcemy pokazać mu również, że istnieją miejsca, w których można zwolnić i odpocząć.

Jak pomóc psu spokojniej funkcjonować w mieście?

Nie ma jednego ćwiczenia, które rozwiąże każdy problem. Praca zależy od konkretnego psa i tego, z czym ma trudność. Możemy jednak zacząć od kilku podstawowych rzeczy.

Obserwuj psa zamiast czekać na wybuch

Zwracaj uwagę na to, co dzieje się przed szczekaniem, ciągnięciem czy próbą ucieczki.

Zadbaj o odpowiedni dystans

Jeśli pies reaguje na konkretny bodziec, nie musisz podchodzić bliżej, żeby sprawdzić, czy tym razem „wytrzyma”.

Nie zmuszaj psa do kontaktu

Pies nie musi witać się z każdym człowiekiem ani każdym napotkanym psem.

Wybieraj środowisko odpowiednie do aktualnych możliwości psa

Nie każdy spacer musi odbywać się w najbardziej ruchliwej części miasta.

Daj psu możliwość odpoczynku

Nie tylko po trudnym spacerze, ale również w codziennym życiu.

Ucz się rozpoznawać emocje psa

Im wcześniej zauważysz, że pies zaczyna sobie nie radzić, tym łatwiej możesz mu pomóc.

Kiedy warto poszukać indywidualnego wsparcia?

Jeżeli każdy spacer zaczyna przypominać walkę, problem sam w sobie może być trudny do rozwiązania.

Szczególnie jeśli pies:

• bardzo mocno reaguje na psy lub ludzi,
• rzuca się na smyczy,
• boi się samochodów albo innych miejskich bodźców,
• nie potrafi się wyciszyć podczas spaceru,
• po spacerze długo pozostaje pobudzony,
• coraz częściej reaguje na sytuacje, które wcześniej były dla niego łatwiejsze,
• a Ty nie wiesz już, jak mu pomóc.

W takiej sytuacji nie potrzebujesz kolejnej przypadkowej porady z internetu. Potrzebujesz spojrzenia na Waszą konkretną sytuację. Bo każdy pies ma inną historię, inne doświadczenia i inne możliwości.

Program „Pies w Mieście” – pomoc w codziennym funkcjonowaniu psa

Jeśli miejskie spacery są dla Was trudne, stworzyłam Program „Pies w Mieście”. To indywidualna praca z opiekunem i psem, której celem nie jest stworzenie „idealnego psa na spacerze”. Chodzi o coś bardziej praktycznego: żebyście lepiej rozumieli, co dzieje się z psem podczas spacerów i wiedzieli, jak mu pomagać w codziennych sytuacjach. Program łączy pracę w mieście z czasem spędzanym w spokojniejszym środowisku. Obejmuje pięć indywidualnych spacerów – trzy miejskie i dwa poza miastem – realizowanych w ciągu maksymalnie trzech miesięcy. Podczas miejskich spacerów skupiamy się między innymi na zarządzaniu dystansem i smyczą, rozpoznawaniu sygnałów psa, reagowaniu na pojawiające się bodźce oraz budowaniu większego poczucia bezpieczeństwa. Spacery poza miastem dają natomiast przestrzeń na eksplorację, węszenie, wyciszenie i regenerację. Bo pies potrzebuje nie tylko nauczyć się radzić sobie z miastem. Potrzebuje też mieć gdzie od tego miasta odpocząć.

Dowiedz się więcej o Programie „Pies w Mieście”

Pies nie musi ignorować całego świata

Być może właśnie tego najbardziej potrzebuje Twój pies. Nie kolejnego ćwiczenia z posłuszeństwa. Nie kolejnego „musi się przyzwyczaić”. Nie spaceru, podczas którego przez godzinę próbujesz powstrzymać go przed reakcją. Być może potrzebuje człowieka, który zacznie patrzeć na spacer trochę inaczej. Zauważy, kiedy robi się dla niego za trudno. Zwiększy dystans. Pozwoli mu zwolnić. Wybierze spokojniejszą trasę. Da mu możliwość odpoczynku. I przede wszystkim spróbuje zrozumieć, co pies właściwie przeżywa w sytuacji, która dla człowieka wydaje się zupełnie zwyczajna. Bo życie z psem w mieście nie polega na tym, żeby nauczyć psa ignorować cały świat. Polega na tym, żeby nauczyć się razem w nim funkcjonować. I właśnie od tego warto zacząć.